Cześć! 👋
Ta aplikacja przygotuje Cię do kartkówki z pracy wyjścia i zjawiska fotoelektrycznego. Nie musisz wcześniej znać fizyki — zacznij od Teorii, gdzie wszystko jest wytłumaczone od zera, z prostymi przykładami.
Twoje moduły
📖 Teoria od podstaw
Słowniczek — 5 słów, które musisz znać
- Foton — "paczka" energii niesiona przez światło. Im wyższa częstotliwość (bardziej fioletowe / UV), tym mocniejsza paczka.
- Częstotliwość f — ile razy fala "pulsuje" w ciągu sekundy. Jednostka: Hz. Światło widzialne ≈ 4–7,5 · 10¹⁴ Hz.
- Długość fali λ — dystans między "szczytami" fali. Związek z częstotliwością:
c = λ · f. - Elektron — ujemnie naładowana cząsteczka, która siedzi w metalu. Żeby wyjść, potrzebuje energii.
- Metal — materiał, w którym elektrony mogą swobodnie się poruszać, ale nie wyjść "za granicę" metalu bez odpowiedniej energii.
Praca wyjścia W
(z podręcznika, str. 190) "Praca wyjścia to energia, jaką trzeba dostarczyć elektronowi, aby został wyrwany z powierzchni metalu."
Foton może "zapłacić" za ten bilet swoją energią. Jeśli energia fotonu jest wystarczająca — elektron wylatuje. Jeśli za mała — nic się nie dzieje.
Bilans energetyczny zjawiska fotoelektrycznego
(wzór z podręcznika, str. 190)
- h · f — energia fotonu (h = stała Plancka, f = częstotliwość światła)
- W — praca wyjścia metalu (energia "biletu")
- Ek — energia kinetyczna elektronu po wyjściu z metalu (to, co zostanie z energii fotonu po zapłaceniu biletu)
Trzy możliwe przypadki (rys. A, B, C ze str. 190)
- 🔴 Przypadek A: E_fot < W — foton ma za mało energii na bilet. Elektron NIE wychodzi. Nic się nie dzieje. Nawet bardzo jasne słabe światło nie pomoże!
- 🟡 Przypadek B: E_fot = W — foton ma dokładnie tyle, ile kosztuje bilet. Elektron wylatuje, ale z Ek = 0 (bez "reszty"). To jest próg zjawiska.
- 🟢 Przypadek C: E_fot > W — foton ma więcej niż kosztuje bilet. Elektron wylatuje z energią kinetyczną Ek = h·f − W.
Elektronowolt (eV) — jednostka energii dla mikroświata
(z podręcznika, str. 190) "Pracę wyjścia i energię fotonów można wyrazić w dżulach. Wówczas jednak musimy posługiwać się bardzo małymi ułamkami dżula. Dlatego wprowadzamy nową jednostkę — elektronowolt."
Definicja: 1 eV to energia, jaką uzyskuje 1 elektron przyspieszony napięciem 1 V.
Stałe i wzory — ściągawka
| Stała Plancka | h = 4,14 · 10⁻¹⁵ eV·s |
| Prędkość światła | c = 3 · 10⁸ m/s |
| Przelicznik energii | 1 eV = 1,6 · 10⁻¹⁹ J |
| Częstotliwość ze λ | f = c / λ |
| Energia fotonu | E_fot = h · f |
| Bilans (główny wzór) | Ek = h · f − W |
| Praca wyjścia sodu (z zadania w książce) | W = 2,75 eV |
Zjawisko fotochemiczne (wzmianka ze str. 191)
Światło może też wywoływać reakcje chemiczne — np. fotosynteza, klisza fotograficzna. To tzw. zjawisko fotochemiczne. Podobnie jak przy fotoelektrycznym, potrzebny jest foton o odpowiedniej (minimalnej) częstotliwości. Tylko wzmianka — nie pojawia się w obliczeniach na tej kartkówce.
🃏 Fiszki
Kliknij kartę, żeby zobaczyć odpowiedź. Jeśli umiesz — kliknij Umiem. Jeśli nie — Powtórz później i karta wróci na koniec kolejki. Cel: wszystkie 12 jako "Umiem".
✅ Quiz wielokrotnego wyboru
15 pytań, od łatwych do trudniejszych. Złe odpowiedzi wracają na koniec — cel to 15/15 zaliczonych.
🧪 Symulacja — foton wybija elektron z sodu
Przesuń suwak długości fali i obserwuj, co się dzieje. Metal to sód (W = 2,75 eV) z przykładu w podręczniku. Zaliczysz moduł, gdy ukończysz 3 zadania.
🧮 Obliczenia
Wzory do użycia: E_k = h·f − W, f = c/λ, E_fot = h·f. Stałe zawsze widoczne poniżej. Po 3 błędnych próbach pokazuję rozwiązanie krok po kroku.
📚 Zadania z podręcznika
Zadanie 1 to dokładnie to samo, co jest na str. 191 Twojego podręcznika — przeprowadzimy je krok po kroku. Zadanie 2 to podobne ćwiczenie do samodzielnego rozwiązania.