🔬 Całkowite wewnętrzne odbicie

Interaktywna nauka — fizyka, rozdział 21
0% opanowane · zacznij od streszczenia

Cześć! 👋

Ta aplikacja przeprowadzi Cię przez wszystko, co musisz wiedzieć o całkowitym wewnętrznym odbiciu (CWO), żebyś poradziła sobie na poprawie. Postęp zapisuje się automatycznie w przeglądarce.

Jak się uczyć: idź po kolei od lewej do prawej — najpierw Teoria, potem Fiszki, Quiz, Symulacja, Obliczenia i na końcu Zadania z podręcznika. Każdy moduł możesz powtarzać aż osiągniesz 100%.

Twoje moduły

📖 Co musisz wiedzieć

Definicja

Całkowite wewnętrzne odbicie (CWO) to zjawisko, w którym fala (np. światło) w całości odbija się od granicy dwóch ośrodków — nie ma promienia załamanego, cała energia wraca do ośrodka pierwszego.

Kiedy zachodzi CWO?

Muszą być spełnione dwa warunki naraz:

  • Fala przechodzi z ośrodka, w którym rozchodzi się wolniej, do ośrodka, w którym rozchodzi się szybciej.
    (Dla światła: np. z wody do powietrza. Dla dźwięku: z powietrza do wody — odwrotnie!)
  • Kąt padania jest równy lub większy od tzw. kąta granicznego αgr.
Pułapka: kierunek jest odwrotny dla światła i dźwięku, bo światło jest szybsze w powietrzu, a dźwięk — w wodzie. Sprawdzaj zawsze, w którym ośrodku fala porusza się szybciej!

Kąt graniczny αgr

Kąt graniczny to kąt padania, dla którego kąt załamania wynosi 90° (promień ślizga się po granicy). Z prawa Snelliusa:

sin(αgr) = v₁ / v₂   lub   sin(αgr) = n₂ / n₁

gdzie ośrodek 1 jest wolniejszy (n₁ większe), a ośrodek 2 — szybszy (n₂ mniejsze).

Tabela kątów granicznych

Granica ośrodkówKąt graniczny
Woda — powietrze49°
Szkło — powietrze42°
Szkło — woda~62°
Diament — powietrze24°
Lód — powietrze~50°
Cukier — powietrze~40°
Diament — woda~33°

To najważniejsze (3 punkty z podręcznika)

  1. Gdy światło przechodzi z ośrodka do ośrodka, w którym rozchodzi się szybciej, i zwiększamy kąt padania — coraz większa część światła odbija się, a coraz mniejsza załamuje.
  2. Gdy kąt załamania zbliża się do 90°, mamy do czynienia z kątem granicznym. Przy kącie padania większym od granicznego — załamania w ogóle nie ma, zachodzi całkowite wewnętrzne odbicie.
  3. Zjawisko CWO wykorzystujemy w praktyce w światłowodach, lornetkach (pryzmaty), brylantach i wielu innych miejscach.

Zastosowania

  • Światłowody — rdzeń (wolniejszy) otoczony płaszczem (szybszy); światło wpuszczone pod dobrym kątem odbija się w całości i biegnie kilometrami. 95% telekomunikacji to światłowody.
  • Brylanty i cyrkonia — mały kąt graniczny (24° dla diamentu) sprawia, że światło wielokrotnie odbija się wewnątrz kamienia i "wybucha" w specjalnych kierunkach, dlatego brylanty się mienią.
  • Lornetki — zamiast luster używa się pryzmatów, w których światło ulega CWO (jest jaśniej i lżej).
  • CWO dźwięku — nad wodą jeziora słychać dźwięk z drugiego brzegu, bo dźwięk odbija się całkowicie od granicy woda–powietrze (z powietrza, gdy idzie pod dużym kątem).

🃏 Fiszki

Kliknij kartę, żeby zobaczyć odpowiedź. Jeśli umiesz — kliknij Umiem. Jeśli nie jesteś pewna — Powtórz później i karta wróci na koniec kolejki. Cel: wszystkie 12 jako "Umiem".

Karta 1 z 12
—
—
0 z 12 opanowanych

✅ Quiz wielokrotnego wyboru

15 pytań, od łatwych do trudniejszych. Złe odpowiedzi wracają na koniec — cel to 15/15 zaliczonych.

0 z 15 zaliczonych
—

🧪 Symulacja

Przesuwaj suwakiem kąt padania i obserwuj, co się dzieje z promieniem światła. Zaliczysz moduł, gdy znajdziesz kąt graniczny dla 3 par ośrodków (woda, szkło, diament).

—

🧮 Obliczenia

Korzystaj ze wzoru sin(α_gr) = v₁ / v₂ lub sin(α_gr) = n₂ / n₁. Odpowiedź wpisz z dokładnością ~0,5°. Po 3 błędnych próbach pokażę rozwiązanie.

0 z 5 zrobionych

📚 Zadania z podręcznika (str. 138)

Cztery zadania ze skanu IMG_0650. Spróbuj sama, a potem kliknij Pokaż rozwiązanie, by porównać. Oznacz "Rozumiem ✓", kiedy wszystko jest jasne.

0 z 4 zaliczonych